ĐỨC HUỲNH GIÁO CHỦ là một Triết gia Việt Nam - Bài viết của GS Phạm Công Thiện

23 Tháng Chín 202012:30 CH(Xem: 2006)
ĐỨC HUỲNH GIÁO CHỦ là một Triết gia Việt Nam - Bài viết của GS Phạm Công Thiện

ĐỨC HUNH GIÁO CH LÀ MT TRIT GIA VIT NAM (*) 
Phm Công Thin  
Nguyên Giáo sư triết hc Đại hc Vn Hnh, Saigon.


Có lkhông ai mà không biết Đức Hunh Phú Slà Đức Giáo Ch ca Pht Giáo Hòa Ho, nhưng ít ai biết rng Đức Hunh Giáo Ch là mt triết gia Vit Nam. Chng nhng thế, không phi chtriết gia Vit Nam như bt cmt triết gia nào xng đáng được gi là “triết gia“ mà Đức Hunh Giáo Ch li đúng là mt minh triết, mt thánh triết, trong mi ý nghĩa cao siêu nht ca danh t.

Khi tình c đọc mt btừ đin bách khoa có thm quyn nht thế gii, bEncyclopaedia Britannica, dqua cun 6, trang 181, tôi thy tên tui và cuc đời snghip ca Đức Hunh Giáo Ch chiếm trên na ct chin nhtrên trang giy tự đin, my hàng chữ đầu đã đập mnh vào mt tôi : Huynh Phu So is a Vietnamese philosopher … “ Hin nhiên my hàng chtiếp tc cũng xác định thêm rng Đức Hunh Giáo Ch là nhà ci cách Pht giáo và nhà sáng lp Pht Giáo Hòa Ho, nhưng chính điu xác định đầu tiên ca Encyclopaedia Britannica đã làm tôi chú ý đặc bit : Hunh Phú Slà triết gia Vit Nam …” Mc dù tôi có thói xu ging như Aldous Huxley là hay thích đọc tự đin như đọc tiu thuyết (Aldous Huxley rt say mê đọc bEncyclopaedia Britannica), nhưng không phi bt ccái gì tự đin đã định nghĩa thì tôi tin ngay lp tc; bn tính chu ca tôi là ngvc tt cả định nghĩa ca tt ctự đin và từ đin.

Tuy nhiên, lúc thy Encyclopaedia Britannica gi Đức Hunh Phú Slà “triết gia Vit Nam“ thì tôi bng ngng li và bt đầu suy nghĩ. Bao nhiêu âm hưởng bt ngxoáy tròn xung quanh mt danh tquen thuc.


Tlâu, tôi đã có thói quen nghĩ rng Đức Hunh Giáo Ch là mt thiên tài tôn giáo dân tc, là mt đại BTát trong lch s Pht giáo Vit Nam, là tt cnhng gì đáng tôn kính trong vthế ca mt Giáo ch mt tôn giáo gm nhiu triu tín đồ ở Vit Nam. Nhưng tôi chưa nghĩ đến khía cnh triết gia“ ca Hunh Giáo Ch. Hin nhiên tt cmi Giáo ch tôn giáo đều là triết gia ở mt bình din nào đó, và tt cmi triết gia ở trên tt cbình din đều không thlà Giáo ch được, nếu người ta hiu được tính thchân chính ca triết lý như là triết lý.

Mt triết gia có thlà mt triết gia vtôn giáo vi mt nn tng triết lý vtôn giáo, nhưng mt nhà tôn giáo hc không hn bbt buc phi là mt triết gia, và nht là mt nhà tu hành tôn giáo và nht là mt Giáo ch tôn giáo li không nht thiết phi cn đến mt triết lý nào c, nht là thtriết lý kinh vin nhà trường. Tuy nhiên nếu triết lý được hiu là triết lý trong tt cmi ý nghĩa toàn din ca triết lý thì không có ai có thchy thoát ra ngoài cái vòng tròn khng khiếp ca triết lý, dù triết lý được hiu theo nguyên nghĩa Philosophia hay được hiu theo nguyên nghĩa Minh triết Đạo lý ca Đông phương.

Nếu được hiu theo nghĩa nguyên vn toàn din thì Đức Hunh Giáo Ch đúng là mt triết gia Vit Nam vĩ đại mà chcó người nào nm trn tt ctriết lý Tây phương và đạo lý Đông phương thì mi có khnăng nhìn thy được tt cý nghĩa ẩn hin ca bn chtriết lý Vit Nam.


Mt thanh niên Vit Nam mi 20 tui mà đã cưu mang tt csc nng bí ẩn ca đạo lý Đông phương, đã thhin tt ckhtính có thcó được ca tư tưởng Vit Nam, đã thhin trn vn tt ctinh túy ca Mt tông, Thin tông và Tnh độ tông, đã thành tu oanh lit truyn thng Thin Lý Trn và Thin Trúc Lâm Yên T ca Vit Nam, đã ni kết li tinh thn Pht giáo nguyên thủy vi đại nguyn và đại hành ca lý tưởng BTát trong Đại tha, đã đốt cháy li ngn la thiêng trao truyn tlc tHuNăng, đã gây dng li vi hai bàn tay trng tt cnhng gì cao siêu nht ca dân tc và ca nhân loi trong snghip tư tưởng và hành động ca mình, đã nuôi dưỡng đời sng tâm linh và hùng khí dân tc cho bao nhiêu triu người Vit Nam. Mt người như thế, chng nhng là mt triết gia Vit Nam thôi, mà chính là minh triết, thánh triết cho cnhân loi.

----------------------------------------------------------------------------
(*) Lược trích trong Pht Giáo Hòa Ho trong dòng lch s dân tc , Nguyn Long Thành Nam, Đuc TBi xut bn 1991.

             (TRÍCH DCH TB TỰ ĐIN BÁCH KHOA UY TÍN THGII BENCYCLOPAEDIA BRITANNICA - ANH QUC)
Hunh Phú Slà mt triết gia Vit Nam, là người chtrương chn hưng Pht giáo và là người sáng lđạo Pht Giáo Hòa Ho năm 1939.
Ông bt đầu thuyết ging vschn hưng nn Pht giáo, chtrương squay trli tinh thn Pht giáo nguyên thy (Thượng ta phái : Đạo ca nhng người đã có thành qu tu tp) và ni kết vi tư tưởng đại tha thnh hành khp Vit Nam, Ông đề cp sâu đến cách sng mc mc, bn b, cùng hình thc thcúng đơn gin và stgii thoát. Đạo Pht Giáo Hòa Ho là mt skết hp gia đạo Pht và truyn thng thcúng Ttiên cùng vi nhng nghi thc nuôi dưỡng đời sng tâm linh, cùng nhng tinh tuý ca Khng giáo và nhng sinh hot thc tin phù hp bn xngười Vit Nam.
Bng li nói ca mình, Ông có khnăng cun hút thính gỉả mt cách mãnh lit và được biết đến dưới danh hiu Ông “Đạo Khùng. Ông đã tiên đoán chính xác stht bi ca Pháp trong thế chiến thhai và sxâm chiếm ca người Nht ở Đông Dương.
Sthành công ca Ông trong vai trò mt vGiáo ch đã khiến cho nhng người tín đồ gi Ông là Pht Sng.
----------------------------------------
Nguyên văn bn tiếng Anh, ngun Website : www. Britannica. com. Inc.
Huynh Phu So.
Vietnamese philosopher, Buddhist reformer, and founder (1939) of the religion Phat Giao Hoa Hao.
He set about preaching Buddhish reform, advocating a return to Theravada (Way of the Elders) Buddhism, from the Mahayana (Greater Vehicle) form prevalent in Vietnam, and stressing austerity, spartan living, simple worship, and personal salvation. Hoa Hao is an amalgam of Buddhism, ancestor worship, animistic rites, elements of Confucian doctrine, and indigenous Vietnamese practices.
In speaking, he exerted an almost hypnotic influence over his audiences and became known as Dao Khung (Mad Monk). He predicted with accuracy the fall of France in world war 2, the Japanese invasion of Indochina
His success as a prophet led his followers to call him the Phat Song (Living Buddha). 

 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn